Rok 1975 / MCMLXXV
Stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek
Sto lat wstecz
Dziesięciolecia: 1920-1929 1930-1939 1940-1949 1950-1959 1960-1969 1970-1979 1980-1989 1990-1999
Lata: 1965 1966 1967 1968 1969 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
- 1 stycznia – wszedł w życie nowy kodeks pracy.
- 9 stycznia – Biuro Polityczne PZPR, po trzech latach wstrzymywania decyzji, zaakceptowało propozycję rządu w sprawie podjęcia eksploatacji złóż węgla kamiennego na Lubelszczyźnie.
- 17 stycznia
- 21 stycznia
- 25 stycznia – w Warszawie otwarto po przebudowie Teatr Powszechny pod dyrekcją Zygmunta Hübnera.
- 31 stycznia – początek wizyty Bruna Kreisky'ego, kanclerza Austrii.
- 1 lutego – pierwszy raz po wojnie na scenie sztuka Adolfa Nowaczyńskiego ("Cyganeria Warszawska" w Teatrze Wybrzeże, reż.Stanisław Hebanowski).
- 2 lutego – kanclerz Austrii Bruno Kreisky opuścił Polskę. W komentarzach podkreślano zbieżność poglądów w najważniejszych kwestiach politycznych, szczególnie dotyczących Europy Środkowej.
- 20-23 lutego – XIX Zjazd ZLP obradował w Poznaniu. Jarosław Iwaszkiewicz został ponownie prezesem.
- 10-13 marca – z wizytą przebywał na zaproszenie Edwarda Gierka, prezydent Jugosławii Josip Broz-Tito.
- 2 kwietnia – Biuro Polityczne PZPR rozpatrzyło założenia programu ochrony środowiska naturalnego do 1990 roku.
- 7-10 kwietnia – z oficjalną wizytą przebywał premier Belgii Leo Tindemans.
- 13 kwietnia – prapremiera "Operetki" Witolda Gombrowicza w Teatrze Nowym w Łodzi w reżyserii Kazimierza Dejmka.
- 15 kwietnia – memoriał Episkopatu Polski do rządu PRL.
- 17 kwietnia – Dni Kultury Radzieckiej. Występy MCHaT.
- 20-27 kwietnia – I Tydzień Kultury Chrześcijańskiej.
- 6 maja – Biuro Polityczne PZPR rozpatrzyło "Perspektywiczny program rozwoju kultury".
- 9 maja – data emisyjna banknotu polskiego o nominale 50 złotych z Karolem Świerczewskim z serii: Wielcy Polacy. Serie banknotu: A - Z; AA - AZ; BA - BU.
- 12 maja – podpisano wieloletnią umowę kredytową między polskim Bankiem Handlowym a konsorcjum banków zachodnich.
- 28 maja
- Sejm uchwalił ustawę o podziale administracyjnym kraju na 49 województw – zlikwidowano powiaty.
- w Polsce zagościł Artur Rubinstein.
- 1 czerwca – wprowadzono nowy podział administracyjny kraju, powstało 49 województw.
- 8-28 czerwca – inauguracja Teatru Narodów w Pałacu na Wodzie w Łazienkach.
- 11 czerwca – w Katowicach Wojewódzka Rada Narodowa pożegnała byłego wojewodę, sędziwego Jerzego Ziętka – legendę Śląska.
- 12 czerwca – spotkanie Edwarda Gierka z prezydium Zarządu Głównego ZLP.
- 16 czerwca – przekazano do eksploatacji przędzalnię "Przyjaźń" w Zawierciu. Została ona wybudowana wspólnie przez Polskę i NRD i stanowiła też wspólną własność obu krajów.
- 17 czerwca – 40-lecie pracy dyrektorskiej w Muzeum Narodowym prof.Stanisława Lorentza.
- 17-20 czerwca – oficjalna wizyta prezydenta Francji Valérego Giscarda d'Estaing.
- 18 lipca – Prezydium Rządu postanowiło wydać 25 mld zł z budżetu państwa na budowę fabryki papieru w Kwidzynie.
- 23 lipca – Gdańsk: w Porcie Północnym powstał Naftoport.
- 28-29 lipca – oficjalna wizyta w Warszawie Geralda Forda udającego się na obrady KBWE w Helsinkach.
- 30 lipca – w Stoczni Gdańskiej 33 spawaczy przerwało pracę z powodu zaniżonych zarobków.
- 1 sierpnia – katastrofa promu na Motławie, w której zginęło 18 osób.
- 3 sierpnia – posiedzenie Biura Politycznego; sprawozdanie Edwarda Gierka z konferencji w Helsinkach i z rozmów z Geraldem Fordem.
- 14 sierpnia – Festiwal Chopinowski w Dusznikach-Zdroju. Wśród wykonawców m.in. G.Ohlsson z USA, laureat I nagrody VIII Konkursu Pianistycznego im. F.Chopina.
- 16 sierpnia – podwyżka cen detalicznych papierosów.
- 29 sierpnia – Prezydium Rządu debatowało na temat polskiego rolnictwa.
- 4 września – XVIII Plenum KC PZPR; dyskusja wokół "Wytycznych na Zjazd".
- 8-9 września – I sesja Polsko-Amerykańskiej Gospodarczej.
- 10 września – na Stadionie Śląskim w Chorzowie Polska pokonała Holandię 4:1, w meczu eliminacyjnym do Mistrzostw Europy.
- 18 września – uruchomiono produkcję Fiata 126p w Zakładzie nr 2 w Tychach.
- 19 września – biskup siedlecki zgodził się na przekazanie obrazu el Greca "Święty Franciszek" w zamian za budowę kościoła.
- 21 września – wielki pożar zniszczył Centralny Dom Dziecka w Warszawie.
- 22 września – odbyła się premiera filmu Noce i dnie.
- 23 września – pożar na Trasie Łazienkowskiej.
- 26 września – podpisano traktat gospodarczy między ZSRR a PRL.
- 1 października – zakończył swoją wizytę prezydent Portugalii, Francisco da Costa Gomes.
- 7-28 października – IX Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.
- 16 października – występ piosenkarza francuskiego Sachy Distela w Sali Kongresowej.
- 23 października – na posiedzeniu sejmu PRL Piotr Jaroszewicz złożył relację z obrad helsińskich zakończonych podpisaniem Aktu Końcowego KBWE.
- 25 października – program pierwszy polskiego radia nadał tysięczny odcinek popularnej powieści "Matysiakowie".
- 4 listopada
- 24 listopada – jazda próbna pierwszej polskiej lokomotywy spalinowej serii SP47 z przekładnią elektryczną, wyposażoną w trójfazową synchroniczną prądnicę główną prądu przemiennego.
- 29 listopada – Gdańsk: uruchomiono Rafinerię Gdańską.
- 5 grudnia
- 7 grudnia – powitanie na Dworcu Centralnym Leonida Breżniewa. Biuro Polityczne stawiło się w komplecie.
- 8-12 grudnia – obradował VII Zjazd PZPR.
- 17 grudnia – prapremiera "Emigrantów" Sławomira Mrożka w reżyserii Jerzego Kreczmara.
- 29 grudnia – Sejm PRL powołał komisję nadzwyczajną dla przygotowania projektu ustawy o zmianie Konstytucji PRL.
- Jaworzno zostało przyłączone do województwa katowickiego, wcześniej przynależne pod tereny Krakowa.
- Polki i Polacy zawarli 330,8 tys. małżeństw (najwięcej od zakończenia II wojny światowej).
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 1 stycznia – Irlandia objęła Prezydencję w Radzie Unii Europejskiej
- 7 stycznia – OPEC podniosło o 10% cenę surowej ropy naftowej.
- 4 lutego – trzęsienie ziemi (pierwsze skutecznie przewidziane) w Haicheng (Liaoning, Chiny) - wg władz chińskich zginęło 2 041 osób a 27 538 odniosło rany.
- 1 marca – w Australii rozpoczęto nadawanie sygnału kolorowej telwizji.
- 4 marca – Charlie Chaplin otrzymuje tytuł szlachecki od królowej angielskiej Elżbiety II.
- 4 kwietnia – Bill Gates i Paul Allen zakładają Microsoft Corporation.
- 30 kwietnia – upadł Sajgon stolica Wietnamu Południowego, koniec wojny wietnamskiej.
- 16 maja – Japonka Junko Tabei, uczestniczka ekspedycji himalajskiej, jako pierwsza kobieta zdobyła Mount Everest.
- 28 maja – wraz z podpisaniem Traktatu z Lagos utworzono Wspólnotę Gospodarczą Państw Afryki Zachodniej.
- 5 czerwca – otwarto żeglugę na Kanale Sueskim zawieszoną po wojnie sześciodniowej.
- 20 czerwca – światowa premiera filmu "Szczęki".
- 26 czerwca – w zbrojnym „incydencie w Oglala” w rezerwacie Pine Ridge zginęło dwóch agentów FBI i jeden Indianin z AIM.
- 1 lipca – Włochy objęły Prezydencję w Radzie Unii Europejskiej
- 5 lipca – Republika Zielonego Przylądka uzyskała niepodległość od Portugalii.
- 6 lipca – proklamowanie niepodległości wysp Komory.
- 7 lipca – konsekracja sanktuarium maryjnego w Torreciudad (Hiszpania).
- 12 lipca – Wyspy Świętego Tomasza i Książęca uzyskały niepodległość od Portugalii.
- 17 lipca – na orbicie okołoziemskiej doszło do połączenia amerykańskiego statku Apollo z radzieckim Sojuzem 19 w ramach misji Sojuz-Apollo.
- 28 lipca – po raz pierwszy zdobyty został szczyt Broad Peak Middle (8013 m n.p.m.); zdobywcami byli Polacy - Kazimierz Głazek, Marek Kęsicki, Janusz Kuliś, Bohdan Nowaczyk, Andrzej Sikorski a kierownikiem wyprawy Janusz Fereński.
- 15 sierpnia – doszło do przewrotu wojskowego w Bangladeszu.
- 20 sierpnia – wystrzelono bezzałogową sondę kosmiczną Viking 1 w stronę Marsa.
- 13 września – w Holandii szaleniec zniszczył obraz Rembrandta Straż nocna.
- 14 września – Elisabeth Ann Seton została pierwszą amerykańską świętą, kanonizowaną przez papieża Pawła VI.
- 15 września – zespół Pink Floyd wydał album Wish You Were Here.
- 16 września
- 19 września – BBC wyemitowała premierowy odcinek sitcomu Hotel Zacisze.
- 22 września – dokonano nieudanego zamachu na prezydenta USA Geralda Forda.
- 11 października – w sieci NBC ukazało się premierowe wydanie programu Saturday Night Live.
- 19 października – w Rzymie beatyfikowano Marię Teresę Ledóchowską.
- 30 października – Juan Carlos I został królem Hiszpanii.
- 31 października – zespół Queen wydał singel Bohemian Rhapsody.
- 6 listopada – pierwszy koncert grupy Sex Pistols.
- 10 listopada – rezolucję ONZ nr 3379, stwierdzającą, że syjonizm jest formą rasizmu, przyjęto stosunkiem głosów 72 do 35 (w 1991 rezolucja została uchylona).
- 11 listopada – Angola proklamowała niepodległość (od Portugalii).
- 12 listopada – Komory zostały członkiem ONZ.
- 14 listopada – Hiszpania wycofała się z Sahary Zachodniej.
- 21 listopada – grupa Queen wydaje jeden z najdroższych albumów w historii muzyki: A Night At The Opera.
- 22 listopada – Jan Karol został królem Hiszpanii.
- 25 listopada
- 28 listopada – Timor Wschodni ogłosił niepodległość (od Portugalii).
- 7 grudnia – Indonezja zaatakowała Timor Wschodni.
- 21 grudnia – zamach na siedzibę OPEC w Wiedniu.
- 25 grudnia – Steve Harris zakłada zespół muzyczny Iron Maiden (Londyn).
- 27 grudnia – papież Paweł VI wezwał Izrael do uznania praw Palestyńczyków.
- Odkrycie tzw. białek adhezyjnych.
- Ludność świata: 4 068 109 tys.
- Azja: 2 397 512 tys. (58,93%)
- Europa: 675 542 tys. (16,61%)
- Afryka: 408 160 tys. (10,03%)
- Ameryka Łacińska: 321 906 tys. (7,91%)
- Ameryka Północna: 243 425 tys. (5,98%)
- Oceania: 21 564 tys. (0,53%)
[edytuj] Wydarzenia sportowe
- 8-25 maja – XXVII Wyścig Pokoju, kolejne zwycięstwo Ryszarda Szurkowskiego.
- 29 maja – Mirosław Wodzyński ustanowił rekord Polski w biegu na 110 m ppł. wynikiem 13,55 s.
- 24 czerwca – Norweżka Grete Andersen ustanowiła w Oslo rekord świata w biegu na 3 000 m wynikiem 8.46,6 s.
- 27 czerwca – Bronisława Ludwichowska ustanowiła rekord Polski w biegu na 3 000 m wynikiem 8.58,8 s.
- 1 lipca – w Sztokholmie
- Szwed Anders Gärderud ustanowił rekord świata w biegu na 3 000 m przeszk. wynikiem 8.09,8 s.
- Bronisław Malinowski ustanowił rekord Polski w biegu na 3 000 m przeszk. wynikiem 8.12,6 s.
- 12 lipca – Grażyna Rabsztyn ustanowiła rekord Polski w biegu na 100 m ppł. wynikiem 12,82 s.
- 30 lipca – Marian Gęsicki ustanowił rekord Polski w biegu na 800 m wynikiem 1.45,4 s.
- 12 sierpnia – Nowozelandczyk John Walker ustanowił w szwedzkim Goeteborgu nowy rekord świata w biegu na 1 milę, stając się pierwszym lekkoatletą który 'złamał' granicę 3 min. 50 sek. (3:49,4 s.)
- 17 sierpnia – Bronisława Ludwichowska ustanowiła rekord Polski w biegu na 1 500 m wynikiem 4.12,9 s.
- 10 września – Piłka nożna: w ramach eliminacji Mistrzostw Europy Polska pokonała drużynę Holandii 4:1.
[edytuj] Urodzili się
- 1 stycznia
- 2 stycznia - Edyta Lewandowska, polska dziennikarka
- 8 stycznia - Sean Paul, muzyk jamajski (niektóre źródła za jego rok urodzenia podają 1973)
- 19 stycznia - Birger Lüssow, niemiecki polityk
- 22 stycznia - Balthazar Getty, amerykański aktor
- 23 stycznia - Joanna Sydor-Klepacka, polska aktorka
- 27 stycznia - Benjamin von Stuckrad-Barre, niemiecki pisarz
- 14 lutego - Leandro Fonseca, brazylijski piłkarz
- 17 lutego - Anita Jancia, polska aktorka
- 18 lutego - Gary Neville, piłkarz angielski
- 19 lutego
- 22 lutego - Drew Barrymore, aktorka amerykańska
- 9 marca
- 15 marca - Will.i.am amerykański raper
- 18 marca - Przemysław Sadowski, polski aktor
- 21 marca - Mark J. Williams, snookerzysta walijski, dwukrotny Mistrz Świata
- 23 marca - Maria Seweryn, aktorka polska
- 27 marca
- 19 kwietnia - Iwona Kutyna, polska dziennikarka
- 26 kwietnia – Joey Jordison, amerykański muzyk, kompozytor i instrumentalista
- 29 kwietnia - Mateusz Kusznierewicz, polski żeglarz, trzykrotny medalista olimpijski
- 2 maja - David Beckham, angielski piłkarz
- 3 maja - Rafał Mohr polski aktor
- 8 maja - Enrique Iglesias, hiszpański piosenkarz, syn piosenkarza Julio Iglesiasa
- 16 maja - Tony Kakko, fiński wokalista i klawiszowiec, założyciel zespołu Sonata Arctica
- 25 maja - Lauryn Hill, wokalistka amerykańska
- 27 maja - James Dryburgh, szwedzki curler
- 4 czerwca - Angelina Jolie, aktorka amerykańska
- 9 czerwca - Bartosz Żukowski, polski aktor
- 13 czerwca - Anita Lipnicka, polska wokalistka
- 14 czerwca - Taboo, amerykański raper
- 23 czerwca
- 1 lipca
- 2 lipca - Jens Ackermann, polityk niemiecki
- 5 lipca - Gunnar H. Thomsen, farerski muzyk
- 6 lipca
- 9 lipca - Jack White, amerykański gitarzysta i wokalista
- 18 lipca - Daron Malakian, amerykańki gitarzysta i wokalista, współzałożyciel zespołu System Of A Down i projektu Scars On Broadway
- 24 lipca - Eric Szmanda, amerykański aktor
- 25 lipca - Linda Cardellini, amerykańska aktorka
- 31 lipca - Anicet Hojdys, polski bokser
- 1 sierpnia - Adam Skorupa, polski kompozytor, reżyser dźwięku
- 2 sierpnia - Grzegorz Skwara, polski piłkarz
- 5 sierpnia - Kajol, indyjska aktorka
- 7 sierpnia
- 5 września - Bartek Papierz, polski gitarzysta, muzyk sesyjny, producent muzyczny
- 20 września - Juan Pablo Montoya były kierowca Formuły 1, obecnie zawodnik startujący w wyścigach NASCAR
- 5 października - Kate Winslet, angielska aktorka filmowa, laureatka Oscara za rolę pierwszoplanową w filmie Lektor.
- 27 października - Zadie Smith, brytyjska pisarka
- 1 listopada - Łukasz Kruczek, polski skoczek narciarski, obecnie trener
- 17 listopada - Ewan MacDonald, szkocki curler
- 19 listopada - Ricardo Garcia, brazylijski siatkarz
- 27 listopada - Jakub Wandachowicz, basista zespołów Cool kids of death i N.O.T
- 5 grudnia - Ronnie O'Sullivan, snookerzysta angielski, dwukrotny Mistrz Świata
- 17 grudnia - Milla Jovovich, aktorka piosenkarka i modelka
- 18 grudnia - Bartosz Danowski, autor książek informatycznych
- 23 grudnia - Adam Konkol, polski muzyk rockowy (Łzy)
- 27 grudnia - Heather O'Rourke, aktorka amerykańska
- Bernard Marszałek, polski motorowodniak, syn Waldemara Marszałka (zm. 2007)
- 16 stycznia - Jan Kazimierz Dorawski, polski lekarz rentgenolog, taternik i alpinista (ur. 1899)
- 17 stycznia - Tadeusz Seweryn, polski etnograf, malarz, grafik, muzeolog i badacz sztuki ludowej (ur. 1894)
- 19 stycznia – Kazimierz Wyka, polski historyk i krytyk literatury (ur. 1910)
- 26 stycznia - Toti dal Monte, włoska śpiewaczka operowa, sopranowa (ur. 1893)
- 9 lutego - Paul Bromme, niemiecki polityk (ur. 1906)
- 24 lutego - Marcel Grandjany, francusko-amerykański harfista, kompozytor i pedagog (ur. 1891)
- 15 marca - T-Bone Walker, wybitny bluesman amerykański, prekursor gitary elektrycznej (ur. 1910)
- 5 kwietnia - Czang Kaj-szek, chiński polityk (ur. 1887)
- 6 maja - József Mindszenty, prymas Węgier w latach 1945-74 (ur. 1892)
- 14 maja - Oskar Hammelsbeck, niemiecki pedagog (ur. 1899)
- 3 czerwca - Eisaku Satō, japoński premier (ur. 1901)
- 26 czerwca - Jose Maria Escriva de Balaguer, duchowny katolicki, założyciel Opus Dei (ur. 1902)
- 7 sierpnia - Robert Rembieliński, doktor farmacji, wybitny historyk farmacji łódzkiej i polskiej (ur. 1894)
- 9 sierpnia - Dymitr Szostakowicz, kompozytor rosyjski (ur. 1906)
- 20 sierpnia
- 29 sierpnia - Eamon de Valera, irlandzki prezydent (ur. 1882)
- 17 października - Jerzy Bronisław Braun, pisarz, działacz polityczny, poeta, dramaturg, krytyk literacki, publicysta, scenarzysta, filozof (ur. 1901)
- 30 października - Gustaw Hertz, niemiecki fizyk (ur. 1887)
- 5 listopada - Pier Paolo Pasolini, włoski pisarz, poeta i reżyser filmowy (ur. 1922)
- 9 listopada - Beata Hłasko, polska tłumaczka literatury skandynawskiej (ur. 1908)
- 11 listopada - Theodosius Dobzhansky, amerykański genetyk (ur. 1900)
- 16 listopada - Guadalupe Ortiz de Landázuri, hiszpańska członkini Opus Dei, katolicka Służebnica Boża (ur. 1916)
- 20 listopada - Francisco Franco, hiszpański generał i polityk (ur. 1892)
[edytuj] Nagrody Nobla
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Święta ruchome
|
|
